Biobased bouwen begint niet bij de bouwplaats, maar op het land. Vanuit die gedachte is binnen de Metropoolregio Eindhoven de handreiking Biobased telen als onderdeel van het gemeentelijk pachtbeleid ontwikkeld. De handreiking biedt gemeenten praktische handvatten om bij de uitgifte van gemeentelijke landbouwgronden bewust af te wegen welke rol biobased teelten kunnen spelen.
De handreiking is een uitwerking van het MRE Convenant Biobased bouwen en telen, dat eind 2024 is vastgesteld. Binnen het convenant hebben gemeenten en regionale partners afgesproken samen te werken aan de verdere ontwikkeling van biobased bouwen en telen in Zuidoost-Brabant.
Praktisch hulpmiddel voor gemeenten
Gemeenten beschikken gezamenlijk over een aanzienlijk areaal landbouwgrond dat via pacht wordt uitgegeven. Juist bij nieuwe uitgifte of heruitgifte van gronden kunnen zij, vanuit hun rol als verpachter, bijdragen aan de ontwikkeling van biobased teelten en regionale ketens voor duurzame bouwgrondstoffen.
De handreiking biedt daarvoor een praktisch afwegingskader, juridische aandachtspunten en voorbeelden. Gemeenten krijgen inzicht in hoe biobased teelten kunnen worden meegenomen in uitgifteprocessen, selectiecriteria en pachtovereenkomsten. Daarbij staat maatwerk centraal. De handreiking schrijft geen beleid voor en bevat geen verplichtingen; iedere gemeente houdt ruimte voor eigen keuzes, passend bij lokale omstandigheden en beleidsdoelen.
Bijdragen aan meerdere opgaven
Biobased gewassen zoals vezelhennep, miscanthus en graan kunnen grondstoffen leveren voor duurzame bouwmaterialen. Daarnaast kunnen deze teelten bijdragen aan opgaven op het gebied van bodemkwaliteit, biodiversiteit, waterbeheer en klimaat. Ook bieden zij nieuwe kansen voor agrarische ondernemers.
Door waar passend ruimte te bieden aan biobased teelten kunnen gemeenten verschillende maatschappelijke opgaven slim met elkaar verbinden. Zo dragen zij niet alleen bij aan de verduurzaming van de bouwsector, maar ook aan een toekomstbestendige regionale economie.
Samen werken aan de volgende stap
De handreiking is ontwikkeld door gemeenten binnen de Metropoolregio Eindhoven, samen met Building Balance Vezelrijk Brabant, Waterschap De Dommel en bureau Meander. Het Portefeuillehoudersoverleg Vitale groene leefomgeving nodigt gemeenten uit om de mogelijkheden van de handreiking actief te betrekken bij toekomstige herzieningen van hun grond- en pachtbeleid.
Want soms begint de ontwikkeling van een nieuwe keten niet met een fabriek of een bouwproject, maar met een perceel grond en de keuze voor wat daar groeit.