’S-HERTOGENBOSCH, 19 NOVEMBER 2026 – Brabant breidt de crisisaanpak voor netcongestie uit om woningbouw mogelijk te maken. In de vier Brabantse Energieregio’s starten vijf pilots voor netbewuste woningbouw. De Metropoolregio Eindhoven (MRE) krijgt twee van de vijf Brabantse pilots voor netbewuste woningbouw: KnoopXL/Groots Gestel in Eindhoven en Nieuw Brandevoort in Helmond. Daar onderzoeken de betrokken partijen welke mogelijkheden er zijn om woningbouw en voorzieningen te realiseren op een locatie met beperkte netcapaciteit. Daarnaast worden vijf extra netdelen toegevoegd aan de crisisaanpak.
Met de uitbreiding gaat de aandacht naast netveiligheid ook naar gebieden waar netcongestie maatschappelijke ontwikkelingen belemmert. Het gaat naast woningbouw bijvoorbeeld om organisaties met een veiligheidsfunctie, zoals ziekenhuizen, drinkwaterbedrijven, brandweerkazernes en andere vitale voorzieningen.
Pilots voor netbewuste nieuwbouw in alle Brabantse Energieregio’s
Een tekort aan beschikbare netcapaciteit belemmert woningbouw op steeds meer locaties in Brabant. Daarom starten de betrokken partijen vanuit de crisisaanpak pilots voor netbewuste nieuwbouw. Daarin onderzoeken zij welke mogelijkheden er zijn om woningen te realiseren op locaties waar de netcapaciteit beperkt is. Hierbij wordt aangesloten op het Actieplan van de Taskforce Versnellen Woningbouw van de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, zodat landelijk beleid in de praktijk kan worden gebracht.
Ook in gebieden met netcongestie is er buiten piekmomenten vaak nog ruimte op het elektriciteitsnet. Er wordt onderzocht of en hoe die ruimte beter kan worden benut door netbewust te bouwen. Daarbij kijken provincie, gemeenten, projectontwikkelaars, netbeheerders en andere partners onder meer naar buurtbatterijen, slimme energiesturing, collectieve energiesystemen, lokale energieopwekking en het slim laden van elektrische voertuigen. De onderzoeken moeten inzicht geven in welke maatregelen kansrijk zijn en onder welke voorwaarden woningbouw binnen de bestaande netcapaciteit mogelijk is.
Over Nieuw Brandevoort
Nieuw Brandevoort in Helmond omvat een woningbouwopgave van circa 4.000 woningen. De eerste woningen moeten vanaf 2028 worden gebouwd. De pilot richt zich daarom op de voorbereidingsfase, waarin de belangrijkste keuzes voor de verdere ontwikkeling van de wijk worden gemaakt.
De betrokken partijen onderzoeken welke aanpassingen nodig kunnen zijn in de bouwplannen, energievoorziening en technische uitwerking van het project om woningbouw mogelijk te maken met de ruimte die op het elektriciteitsnet beschikbaar is. Daarbij wordt bijvoorbeeld gekeken naar de inrichting van de energievoorziening, slimme sturing van energiegebruik en de inzet van lokale energiesystemen. Zo moet tijdig duidelijk worden welke keuzes nodig zijn om vanaf 2028 daadwerkelijk met de bouw te starten.
In de eerste jaren gaat het naar verwachting om gemiddeld 200 tot 350 woningen per jaar. De ervaringen uit deze fase moeten ook bruikbaar zijn voor latere fasen van de gebiedsontwikkeling.
Over KnoopXL/Groots Gestel
KnoopXL/Groots Gestel in Eindhoven is een grootschalige gebiedsontwikkeling waarin ongeveer 10.000 woningen en voorzieningen zijn gepland. Voor een groot deel van die ontwikkeling is op basis van de huidige inzichten nog geen netcapaciteit beschikbaar.
De pilot richt zich daarom op de vraag welke maatregelen nodig zijn om woningbouw en voorzieningen binnen de beschikbare ruimte op het elektriciteitsnet mogelijk te maken.
Rik Thijs, namens de Metropoolregio Eindhoven
"De gevolgen van netcongestie worden steeds concreter voor onze regio. Achter de cijfers zitten mensen die op een woning wachten, ondernemers die in onzekerheid zitten en voorzieningen die nodig zijn voor onze regio. Ook onze verduurzamingsopgave mag niet stilvallen. Daarom is het uitbreiden van de crisisaanpak noodzakelijk. We kunnen de schaarste niet van vandaag op morgen oplossen, maar we doen er alles aan om de gevolgen voor onze inwoners en (maatschappelijke) voorzieningen zoveel mogelijk te beperken. Dat vraagt om alles op alles te zetten en vooral om écht goed samen te werken, over de grenzen van gemeenten en organisaties heen."
Lessen voor heel Nederland
De Brabantse pilots zijn bewust geselecteerd op hun leerwaarde. Samen bieden zij een breed beeld van de uitdagingen die netcongestie oplevert voor gebiedsontwikkeling en woningbouw.
De ervaringen uit de vijf pilots moeten duidelijk maken welke maatregelen kansrijk zijn om binnen de beschikbare netcapaciteit te bouwen. Die inzichten kunnen vervolgens worden gebruikt bij vergelijkbare projecten in heel Nederland.
Vijf nieuwe netdelen toegevoegd aan crisisaanpak
De Brabantse crisisaanpak richt zich al op negen kritieke HS netdelen waar maatregelen nodig zijn om de betrouwbaarheid van het elektriciteitsnet te waarborgen. Daar komen nu vijf congestienetdelen bij waar een tekort aan netcapaciteit de grootste maatschappelijke impact heeft.
In deze vijf congestienetdelen staat de betrouwbaarheid van het net niet onder druk. Wel lopen woningbouw en andere maatschappelijke ontwikkelingen steeds vaker vast doordat onvoldoende netcapaciteit beschikbaar is. Daarom worden ook deze netdelen onderdeel van de crisisaanpak.
Netveiligheid deze winter blijft prioriteit
De uitbreiding van de crisisaanpak komt bovenop de maatregelen die al worden genomen om de betrouwbaarheid van het elektriciteitsnet te waarborgen. Met het oog op de komende winter neemt Enexis verschillende maatregelen om overbelasting te voorkomen, waaronder congestiemanagement bij zakelijke grootverbruikers, de inzet van storingsreserves en technische maatregelen voor een veilig en betrouwbaar net.
Met deze maatregelen en voortdurende monitoring hebben de betrokken partijen er vertrouwen in dat de netveiligheid ook komende winter geborgd blijft. Tegelijkertijd blijven structurele maatregelen nodig om netcongestie op langere termijn terug te dringen.
Bas Maes, gedeputeerde Energie provincie Noord-Brabant
"Brabant kan het zich niet veroorloven om te wachten tot alle uitbreidingen van het elektriciteitsnet klaar zijn. De vraag is niet óf we woningen willen bouwen, maar hoe we dat mogelijk maken in een provincie met een vol elektriciteitsnet. Daarom breiden we de crisisaanpak uit én starten we pilots voor netbewuste nieuwbouw. Zo zoeken we niet alleen naar ruimte op het net, maar vooral naar ruimte voor woningen, scholen en andere voorzieningen waar Brabanders op rekenen."
Jo-Annes de Bat, staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei
"We bereiden onze gezamenlijke aanpak voor het volle stroomnet in Brabant uit naar meer regio’s. Daarmee willen we ervoor zorgen dat de woningbouw zoveel mogelijk door kan gaan. De lessen van de pilots voor netbewuste woningbouw zijn straks niet alleen relevant voor Brabant, maar gaan we ook in de rest van Nederland gebruiken."
Rutger van der Leeuw, CEO van Enexis Groep
"De uitbreiding van de Brabantse crisisaanpak onderstreept de urgentie van maatregelen om netcongestie te verminderen. We breiden het elektriciteitsnet zo snel mogelijk uit en willen daarin verder versnellen. Daarvoor is ruimte nodig om onze stations uit te breiden. Tegelijkertijd moeten we slimmer omgaan met de capaciteit die er is. Zo maken we eerder ruimte op het stroomnet voor woningbouw en andere maatschappelijke ontwikkelingen, met behoud van een veilig en betrouwbaar net. Dat vraagt om nauwe samenwerking."
Over de crisisaanpak netcongestie Noord-Brabant
In de Crisisaanpak kritieke netdelen Noord-Brabant werken de ministeries van Economische Zaken en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de provincie Noord-Brabant, de Brabantse Energieregio’s (West-Brabant, Hart van Brabant, Noordoost-Brabant en Metropoolregio Eindhoven), netbeheerders TenneT en Enexis en de Autoriteit Consument & Markt (ACM) samen aan de meest urgente knelpunten op het elektriciteitsnet.
De aanpak richt zich op gebieden waar de druk op het net het grootst is en waar netcongestie een directe belemmering vormt voor maatschappelijke opgaven. Denk aan woningbouw, zorg, onderwijs, openbaar vervoer en andere ontwikkelingen die belangrijk zijn voor Brabant.
Samen werken de betrokken partijen aan een veilig en betrouwbaar elektriciteitsnet, het beter benutten van de bestaande netcapaciteit en zoveel mogelijk voortgang van maatschappelijke ontwikkelingen, waaronder woningbouw. Tegelijkertijd werken zij aan de uitbreiding van het elektriciteitsnet.
Het Bestuurlijk Overleg Netcongestie Brabant is in eerste instantie ingericht voor een periode van twaalf maanden. Daarna beoordelen de betrokken partijen gezamenlijk welke vervolgstappen nodig zijn.
De Brabantse crisisaanpak voor netcongestie omvat de volgende netdelen en de daarin gelegen gemeenten. Daarbij gaat het om delen van gemeenten, omdat de grenzen van netdelen niet exact samenvallen met gemeentegrenzen.
Kritieke HS netdelen:
• Eindhoven Noord Netdeel 1 (Eindhoven)
• Eindhoven West Netdeel 8 (Eindhoven, Eersel en Veldhoven)
• Etten-Leur Netdeel 2 (Etten-Leur, Zundert, Ruchphen, Halderberge)
• Helmond Zuid Netdeel 2 (Asten, Deurne, Geldrop-Mierlo, Helmond en Someren)
• Os J.L. Withaar <JL.Withaar@metropoolregioeindhoven.nl>s Netdeel 1 (gemeente Oss, Bernheze, 's-Hertogenbosch)
• ’s-Hertogenbosch Noord Netdeel 1 ('s-Hertogenbosch, Sint-Michielsgestel, Oss)
• Tilburg Noord Netdeel 1 (Tilburg, Loon op Zand, Oisterwijk en Vught)
• Uden Netdeel 1 (Maashorst, Bernheze, Land van Cuijk)
• Uden Netdeel 2 (Maashorst, Boekel, Meierijstad)
Congestie HS netdelen:
• Breda Netdeel 2 (Breda)
• ’s-Hertogenbosch Noord Netdeel 3 (Vught, Sint-Michielsgestel, 's-Hertogenbosch)
• Eindhoven Noord Netdeel 2 (Eindhoven)
• Eindhoven Oost Netdeel 3 (Eindhoven en Nuenen)
• Eindhoven Zuid Netdeel 3 (Waalre)
Meer informatie
Lees hier het persbericht van de provincie met alle informatie provinciebreed.
Lees meer op de website van de provincie.